Łysienie telogenowe – diagnostyka i leczenie

Efekty:

Celem postępowania w łysieniu telogenowym jest przede wszystkim rozpoznanie i – jeśli jest to możliwe – usunięcie czynnika odpowiedzialnego za nadmierne wypadanie włosów. Po odpowiednim postępowaniu można oczekiwać:

• stopniowego ograniczenia nadmiernego wypadania włosów,
• powrotu mieszków włosowych do prawidłowego cyklu wzrostowego,
• pojawienia się nowych, odrastających włosów,
• stopniowego zwiększania gęstości włosów,
• poprawy objętości fryzury,
• poprawy kondycji włosów w przypadku stwierdzonych i odpowiednio uzupełnionych niedoborów.

W większości przypadków ostrego łysienia telogenowego rokowanie jest dobre. Po ustąpieniu czynnika wyzwalającego nadmierne wypadanie stopniowo się zmniejsza, a włosy zaczynają ponownie rosnąć. Należy jednak pamiętać, że zatrzymanie nadmiernego wypadania i odzyskanie wcześniejszej objętości fryzury nie następują jednocześnie. Odrastające włosy potrzebują czasu, aby osiągnąć odpowiednią długość i grubość

Wskazania:

Konsultację i diagnostykę warto rozważyć w przypadku:

• nagłego nasilenia wypadania włosów,
• dużej ilości włosów wypadających podczas mycia,
• zwiększonej ilości włosów na szczotce, poduszce lub ubraniach,
• równomiernego przerzedzenia włosów na całej skórze głowy,
• zmniejszenia objętości fryzury,
• coraz cieńszego kucyka,
• zwiększonej widoczności skóry głowy,
• wypadania włosów pojawiającego się kilka miesięcy po infekcji lub wysokiej gorączce,
• wypadania włosów po operacji lub dużym obciążeniu organizmu,
• nasilonego wypadania po gwałtownej utracie masy ciała lub restrykcyjnej diecie,
• utraty włosów po porodzie,
• przewlekłego lub nawracającego wypadania włosów.

Charakterystyczne dla łysienia telogenowego jest rozlane przerzedzenie, bez typowego dla łysienia androgenowego początkowego wzorca zakoli czy przerzedzenia określonych obszarów

Przed zabiegiem

Najważniejszym etapem przed rozpoczęciem leczenia jest dokładne przeanalizowanie potencjalnych przyczyn wypadania włosów. Podczas konsultacji istotne są nie tylko wydarzenia z ostatnich dni czy tygodni. Łysienie telogenowe może pojawić się z opóźnieniem, dlatego wywiad powinien obejmować również kilka poprzednich miesięcy.

Pod uwagę bierze się m.in.:

• przebyte infekcje i gorączkę,
• operacje i inne zabiegi,
• silny stres fizyczny lub psychiczny,
• gwałtowną utratę masy ciała,
• restrykcyjne diety,
• sposób odżywiania,
• przebyte choroby,
• okres po porodzie,
• przyjmowane leki,
• choroby przewlekłe,
• występowanie łysienia androgenowego w rodzinie.

Bardzo pomocna może być trichoskopia, pozwalająca ocenić włosy i skórę głowy w powiększeniu oraz różnicować łysienie telogenowe z innymi przyczynami przerzedzenia włosów. W zależności od wywiadu mogą zostać zalecone odpowiednio dobrane badania laboratoryjne, np. morfologia, ferrytyna i gospodarka żelazowa, TSH i inne parametry funkcji tarczycy, witamina B12, kwas foliowy czy witamina D. Nie istnieje jednak jeden obowiązkowy panel badań dla każdej osoby z problemem wypadania włosów. Diagnostyka powinna odpowiadać na konkretne pytania wynikające z wywiadu i obrazu klinicznego.

Po zabiegu:

Dalsze postępowanie zależy od ustalonej przyczyny łysienia telogenowego. Jeżeli problem związany jest z niedoborem żelaza lub innych składników, podstawą jest odpowiednie uzupełnienie potwierdzonego niedoboru. W przypadku zaburzeń funkcji tarczycy konieczne jest właściwe leczenie choroby, natomiast przy wypadaniu związanym z restrykcyjną dietą lub gwałtowną utratą masy ciała istotna jest korekta sposobu odżywiania. Jeżeli czynnikiem wyzwalającym była przebyta infekcja, operacja lub inne przejściowe obciążenie organizmu, często potrzebny jest przede wszystkim czas na powrót cyklu włosowego do równowagi. Należy pamiętać, że odrastanie włosów jest procesem powolnym. Najpierw zazwyczaj zmniejsza się intensywność wypadania, następnie pojawiają się nowe włosy, a dopiero później stopniowo odbudowuje się objętość fryzury. W trakcie obserwacji pomocne mogą być kontrolna trichoskopia oraz dokumentacja fotograficzna

Przebieg zabiegu

Pierwszym etapem jest szczegółowa konsultacja i wywiad ukierunkowany na ustalenie możliwej przyczyny nasilonego wypadania włosów. Szczególną uwagę zwraca się na wydarzenia, które miały miejsce około 2–3 miesiące przed pojawieniem się problemu. Następnie oceniana jest skóra głowy, charakter przerzedzenia oraz kondycja włosów. W razie wskazań wykonywana jest trichoskopia, pozwalająca dokładniej ocenić strukturę i grubość włosów, obecność włosów odrastających oraz ewentualne cechy innych rodzajów łysienia. Na podstawie wywiadu i badania ustalany jest dalszy zakres diagnostyki. Jeśli istnieją wskazania, może on zostać rozszerzony o odpowiednio dobrane badania laboratoryjne. Po ustaleniu najbardziej prawdopodobnej przyczyny przygotowywany jest indywidualny plan postępowania. Może on obejmować leczenie choroby podstawowej, uzupełnienie potwierdzonych niedoborów, zmianę sposobu odżywiania lub – w odpowiednio dobranych przypadkach – dodatkowe leczenie wspomagające. Najważniejszym elementem postępowania pozostaje leczenie przyczyny, a nie wyłącznie samego objawu wypadania włosów.

O zabiegu

Łysienie telogenowe jest zaburzeniem naturalnego cyklu wzrostu włosa. Każdy włos przechodzi kolejno przez fazę aktywnego wzrostu – anagen, fazę przejściową – katagen oraz fazę spoczynku – telogen. W prawidłowych warunkach większość włosów znajduje się w fazie wzrostu. W łysieniu telogenowym większa niż zwykle liczba mieszków przedwcześnie przechodzi do fazy spoczynku. Po pewnym czasie włosy znajdujące się w tej fazie zaczynają wypadać.

Dlaczego włosy zaczynają wypadać po kilku miesiącach?

To jedna z najbardziej charakterystycznych cech łysienia telogenowego. Czynnik wyzwalający nie musi powodować natychmiastowej utraty włosów. Przykładowo ciężka infekcja z wysoką gorączką może wystąpić w styczniu, podczas gdy nasilone wypadanie stanie się zauważalne dopiero w marcu lub kwietniu. Dlatego podczas diagnostyki istotne jest przeanalizowanie wydarzeń z kilku miesięcy poprzedzających pojawienie się problemu.

Co może powodować łysienie telogenowe?

Potencjalnych przyczyn jest wiele. Do najczęstszych należą:

• infekcje przebiegające z gorączką,
• cięższe choroby,
• operacje,
• silny stres fizyczny lub psychiczny,
• szybka utrata masy ciała,
• restrykcyjna dieta,
• niedobory żywieniowe,
• niedobór żelaza,
• zaburzenia funkcji tarczycy,
• okres po porodzie,
• niektóre leki,
• zmiany hormonalne,
• choroby przewlekłe,
• znaczne obciążenie organizmu.

Czasami jednocześnie występuje kilka czynników, np. intensywna dieta połączona z szybkim spadkiem masy ciała i niedostateczną podażą białka.

Czy stres może powodować wypadanie włosów?

Tak. Silny stres fizyczny lub psychiczny może być jednym z czynników wyzwalających łysienie telogenowe. Nie powinno się jednak automatycznie zakładać, że każde nasilone wypadanie włosów jest „ze stresu”. Jeśli problem utrzymuje się przez wiele miesięcy, należy rozważyć również inne możliwe przyczyny.

Łysienie telogenowe a łysienie androgenowe

Są to dwa różne rodzaje utraty włosów. 

W łysieniu androgenowym proces zwykle rozwija się stopniowo i związany jest m.in. z predyspozycją genetyczną oraz wrażliwością mieszków włosowych na androgeny. W łysieniu telogenowym dochodzi natomiast do zaburzenia cyklu włosa i zwiększenia liczby włosów przechodzących do fazy spoczynku. Co ważne, oba problemy mogą występować jednocześnie. Gwałtowne łysienie telogenowe może sprawić, że wcześniej mało widoczne łysienie androgenowe stanie się znacznie bardziej zauważalne.

Czy włosy po łysieniu telogenowym odrosną?

W typowym ostrym łysieniu telogenowym mieszki włosowe pozostają zachowane, dlatego w większości przypadków rokowanie jest dobre. Po usunięciu lub ustąpieniu czynnika wyzwalającego nadmierne wypadanie zazwyczaj stopniowo się zmniejsza, a włosy rozpoczynają ponowny wzrost. Odbudowa wcześniejszej objętości fryzury wymaga jednak czasu.

Co to jest przewlekłe łysienie telogenowe?

Jeżeli nasilone wypadanie utrzymuje się dłużej niż około 6 miesięcy, można mówić o przewlekłym łysieniu telogenowym. W takiej sytuacji szczególnie istotna jest dokładna diagnostyka i ponowna ocena przyczyny problemu. Należy również sprawdzić, czy nie współistnieje inny rodzaj łysienia, np. łysienie androgenowe. Przewlekła postać może przebiegać falami – okresy nasilonego wypadania mogą przeplatać się z okresami poprawy.

Czy suplementy pomagają?

Suplementacja powinna być stosowana przede wszystkim wtedy, gdy stwierdzono konkretny niedobór lub istnieje inne uzasadnione wskazanie. Przyjmowanie żelaza, biotyny, cynku, witaminy D czy innych składników „na wszelki wypadek” nie jest właściwym sposobem leczenia każdego przypadku wypadania włosów. Jeżeli niedoboru nie ma, dodatkowa suplementacja nie musi poprawić kondycji włosów, a nadmierne dawki niektórych preparatów mogą być niekorzystne.

Czy zabiegi regeneracyjne mogą pomóc?

W wybranych przypadkach dodatkowe terapie mogą stanowić element indywidualnego planu postępowania. Nie powinny jednak zastępować diagnostyki ani leczenia przyczyny łysienia telogenowego. Jeżeli problem wynika z niedoboru żelaza, choroby tarczycy czy restrykcyjnej diety, wykonanie samego zabiegu na skórę głowy nie rozwiązuje podstawowej przyczyny utraty włosów.

Czy minoksydyl jest potrzebny?

W typowym ostrym łysieniu telogenowym podstawą pozostaje znalezienie i usunięcie czynnika wyzwalającego. W określonych przypadkach minoksydyl może być rozważany jako element postępowania, szczególnie jeśli jednocześnie występuje łysienie androgenowe lub odrost włosów jest niewystarczający. Decyzja powinna wynikać z rozpoznania, a nie wyłącznie z faktu nasilonego wypadania włosów.