Łysienie plackowate – diagnostyka i leczenie

Efekty:

Celem leczenia łysienia plackowatego jest zahamowanie aktywności procesu chorobowego oraz stworzenie warunków umożliwiających ponowny wzrost włosów. W zależności od postaci choroby, jej zaawansowania i indywidualnej odpowiedzi na leczenie możliwe jest:

• zahamowanie powiększania się istniejących ognisk,
• ograniczenie powstawania nowych obszarów utraty włosów,
• pobudzenie odrastania włosów,
• stopniowe zagęszczenie włosów w obrębie ognisk,
• odzyskanie prawidłowej grubości i koloru odrastających włosów,
• poprawa wyglądu owłosienia skóry głowy, brody, brwi lub innych zajętych obszarów,
• uzyskanie długotrwałej remisji choroby.

Pierwsze odrastające włosy mogą być bardzo cienkie, delikatne i jaśniejsze niż pozostałe. Z czasem mogą odzyskiwać prawidłową strukturę i kolor. Przebieg łysienia plackowatego jest jednak indywidualny. U części pacjentów włosy mogą odrosnąć samoistnie, u innych choroba może nawracać lub obejmować kolejne obszary

Wskazania:

Konsultację i diagnostykę w kierunku łysienia plackowatego warto przeprowadzić w przypadku:

• nagłego pojawienia się okrągłego lub owalnego obszaru bez włosów,
• występowania kilku wyraźnie odgraniczonych ognisk łysienia,
• powiększania się istniejących obszarów utraty włosów,
• pojawiania się kolejnych ognisk,
• nagłego przerzedzenia brody w określonych miejscach,
• utraty brwi lub rzęs,
• nagłej, niewyjaśnionej utraty włosów,
• zmian paznokci występujących jednocześnie z łysieniem,
• nawrotu łysienia plackowatego po wcześniejszym odroście włosów.

Szczególnie istotna jest szybka konsultacja, gdy obszary pozbawione włosów szybko się powiększają lub w krótkim czasie pojawiają się nowe ogniska

Przed zabiegiem

Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest prawidłowe rozpoznanie choroby oraz ocena jej rozległości i aktywności.

Podczas konsultacji oceniane są m.in.:

• skóra głowy,
• liczba i wielkość ognisk,
• lokalizacja zmian,
• obecność włosów odrastających,
• stan brwi i rzęs,
• stan paznokci,
• czas trwania problemu,
• wcześniejsze epizody utraty włosów,
• choroby współistniejące i przyjmowane leki.

Istotnym elementem diagnostyki jest trichoskopia, czyli nieinwazyjne badanie włosów i skóry głowy wykonywane w powiększeniu. Pozwala dokładniej ocenić charakter zmian i pomaga odróżnić łysienie plackowate od innych rodzajów utraty włosów. Nie każdy pacjent wymaga wykonywania szerokiego panelu badań laboratoryjnych. Zakres diagnostyki powinien być dobierany indywidualnie – w określonych sytuacjach może obejmować m.in. ocenę funkcji tarczycy, gospodarki żelazowej lub wybranych niedoborów

Po zabiegu:

Postępowanie po rozpoczęciu leczenia zależy od wybranej metody oraz rozległości choroby. W przypadku terapii miejscowych lub iniekcyjnych pacjent otrzymuje indywidualne zalecenia dotyczące pielęgnacji skóry i dalszego postępowania. Jeżeli stosowane jest leczenie ogólnoustrojowe, konieczne mogą być regularne kontrole oraz odpowiednie monitorowanie terapii. Odrastanie włosów jest procesem stopniowym i pierwszych rezultatów nie należy oczekiwać bezpośrednio po rozpoczęciu leczenia. Nawet po uzyskaniu pełnego odrostu warto obserwować skórę głowy. Łysienie plackowate może mieć charakter nawrotowy – okresy odrostu mogą przeplatać się z kolejnymi epizodami utraty włosów. W przypadku odsłoniętych obszarów skóry głowy istotna jest również odpowiednia ochrona przed promieniowaniem UV, np. za pomocą nakrycia głowy lub ochrony przeciwsłonecznej

Przebieg zabiegu

Pierwszym etapem jest szczegółowa konsultacja i ocena charakteru utraty włosów. Specjalista analizuje wygląd i rozmieszczenie zmian, czas ich wystąpienia, dynamikę procesu oraz ewentualne wcześniejsze epizody choroby. Następnie wykonywana jest ocena skóry głowy i włosów. W razie wskazań przeprowadzana jest trichoskopia, pozwalająca dokładniej ocenić charakterystyczne cechy zmian oraz aktywność procesu. Na podstawie obrazu klinicznego ustalane jest dalsze postępowanie. W wybranych przypadkach diagnostyka może zostać rozszerzona o badania laboratoryjne, a przy niejednoznacznym obrazie również o badanie histopatologiczne fragmentu skóry. Po potwierdzeniu rozpoznania dobierana jest odpowiednia metoda leczenia. W zależności od wieku pacjenta, liczby i wielkości ognisk, czasu trwania choroby oraz jej aktywności terapia może obejmować leczenie miejscowe, iniekcyjne lub – w bardziej rozległych postaciach – leczenie ogólnoustrojowe.

O zabiegu

Łysienie plackowate, czyli alopecia areata, jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym. Układ odpornościowy błędnie kieruje swoją aktywność przeciwko strukturom związanym z mieszkiem włosowym, co prowadzi do zahamowania prawidłowego wzrostu i utraty włosów. W przeciwieństwie do łysienia bliznowaciejącego mieszki włosowe zazwyczaj nie zostają trwale zniszczone. Dzięki temu zachowana jest możliwość ponownego wzrostu włosów.

Jak wygląda łysienie plackowate?

Najbardziej charakterystycznym objawem jest nagłe pojawienie się jednego lub kilku:

• okrągłych,
• owalnych,
• wyraźnie odgraniczonych,
• gładkich obszarów pozbawionych włosów.

Skóra w miejscu utraty włosów zazwyczaj wygląda prawidłowo i nie musi być zaczerwieniona ani łuszcząca się. Zmiany najczęściej występują na skórze głowy, ale mogą również obejmować brodę, brwi, rzęsy oraz owłosienie innych części ciała. U części pacjentów przed pojawieniem się ogniska lub w jego obrębie może występować swędzenie, mrowienie, pieczenie albo zwiększona wrażliwość skóry. Nie są to jednak objawy konieczne do rozpoznania choroby.

Czy łysienie plackowate jest spowodowane stresem?

Nie można powiedzieć, że łysienie plackowate jest po prostu chorobą „od stresu”. Stres może być jednym z czynników wpływających na pojawienie się lub nasilenie choroby, jednak jej podstawą jest nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego skierowana przeciwko mieszkom włosowym. Dlatego ograniczenie stresu może być korzystne dla ogólnego zdrowia i samopoczucia, ale samo w sobie nie stanowi leczenia łysienia plackowatego.

Czy włosy mogą odrosnąć?

Tak. U części pacjentów – szczególnie w przypadku niewielkiej liczby ognisk i stosunkowo krótkiego czasu trwania choroby – włosy mogą odrosnąć nawet samoistnie. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku najlepszym rozwiązaniem jest oczekiwanie. Choroba może nawracać, rozszerzać się lub prowadzić do powstawania kolejnych ognisk. Nie można więc zagwarantować, że włosy odrosną ani że po uzyskaniu odrostu choroba nie pojawi się ponownie.

Jakie są postacie łysienia plackowatego?

Przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany – od pojedynczego niewielkiego ogniska po rozległą utratę owłosienia. W cięższych postaciach wyróżnia się m.in.:

Alopecia totalis – utratę wszystkich włosów na skórze głowy.

Alopecia universalis – najbardziej rozległą postać, w której dochodzi do utraty owłosienia całego ciała, w tym włosów na głowie, brwi, rzęs i brody.

Jak leczy się łysienie plackowate?

Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla każdego pacjenta. Wybór terapii zależy m.in. od wieku, czasu trwania choroby, rozległości zmian, lokalizacji, wcześniejszych nawrotów oraz stanu zdrowia. W przypadku ograniczonej liczby ognisk u dorosłych jedną ze stosowanych metod są kortykosteroidy podawane bezpośrednio do zmian. Preparat podawany jest cienką igłą w obszar ogniska łysienia, a terapia może być powtarzana w określonych odstępach. W niektórych przypadkach stosowane są również kortykosteroidy miejscowe. Przy bardziej rozległych postaciach choroby leczenie miejscowe może być niewystarczające. Wówczas możliwe jest zastosowanie leczenia ogólnoustrojowego. Jedną z dostępnych współcześnie grup leków są inhibitory JAK, wpływające na określone szlaki odpowiedzi immunologicznej uczestniczące w rozwoju choroby. Terapia ta wymaga odpowiedniej kwalifikacji i monitorowania.

Czy PRP i terapie regeneracyjne pomagają?

W przypadku łysienia plackowatego do terapii regeneracyjnych należy podchodzić inaczej niż w łysieniu androgenowym. Łysienie plackowate jest chorobą autoimmunologiczną, dlatego podstawą postępowania powinno być prawidłowe rozpoznanie oraz leczenie dobrane do aktywności i rozległości procesu chorobowego. PRP, mezoterapia czy inne procedury nie powinny być przedstawiane jako metody, które „wyłączają autoimmunologię” lub gwarantują odbudowę włosów. Przy rozważaniu terapii dodatkowych należy brać pod uwagę dowody dotyczące ich skuteczności właśnie w łysieniu plackowatym.

Czy łysienie plackowate jest zaraźliwe?

Nie. Łysienie plackowate nie jest infekcją, nie wynika z niewłaściwej higieny i nie można zarazić się nim od drugiej osoby